شما اینجا هستید
خانه > انتخاب سردبیر > نقد فیلم نهنگ عنبر 2

نقد فیلم نهنگ عنبر 2

نهنگ عنبر 2

درباره نهنگ عنبر 2

آن سال­های دلگیر

به قلم : حمید سلیمی

یک/ دنباله­سازی برای فیلم­های پرفروش؛ از ویژگی­های نهادینه سینمای امریکاست. هالیوودی­ها که سال­های سال است سینما را فراتر از هنر به عنوان صنعتی کلیدی و پول­ساز نگاه می­کنند، هرگز از ساختن ادامه­ای بر فیلم­های موفق خود دست نمی­کشند. در سینمای ما اما دنباله­سازی نوپاست و بعد از موفقیت فیلم اخراجی­ها بود که این روند به ایران هم سرایت کرد. حالا در ادامه دنباله­های موفق چند سال اخیر ـ موفق از منظر تجاری ـ، نهنگ عنبر 2 هم ساخته شده تا موفقیت تجاری قسمت اول را تکرار کند، که این اتفاق هم افتاده. به نظر می­رسد با روندی که فروش فیلم­ها در سینمای ما پیدا کرده، شرایط برای ساختن آثار پرهزینه و البته با کیفیت هم فراهم شده است. دنباله­سازی مسیری مطمئن و درآمدساز برای رد شدن از گرفتاری­های جذب مخاطب برای سینمایی است که عملاً دو سوم شوخی­های سینمایی در آن ممنوع است. ساختن ادامه­ای برای قصه­هایی که مردم یک بار دوست داشته­اند، نگه داشتن شخصیت­ها در ذهن و دل مردم و تربیت کردن مخاطبینی خاص برای یک گونه سینمایی خاص می­تواند دستاوردهای مهمی برای دنباله­سازی باشد.

دو/ نهنگ عنبر 2 تمام مشکلات قسمت اول را دارد. همچنان ایده مرکزی برای یک فیلم سینمایی کافی نیست،  ریتم فیلم­نامه و فیلم دچار مشکلات جدی است، تکرار شوخی­ها بیش از حد مناسب برای یک فیلم نود دقیقه‌ای است، تلخی انتهایی فیلم تصنعی و تزریقی است، پرداخت شخصیت­ها در حد سطحی­ترین گزاره­ها می‌ماند، روابط آدم­ها به­درستی شکل نمی­گیرد، دیالوگ­ها به ایجاد کمدی کلامی کمک چندانی نمی­کنند و این مساله سبب می­شود شوخی­ها در حد ظاهر آدم­های دهه زشت شصت باقی ماند، فیلم عملاً برای مخاطبین جوان­تر و آن­ها که آن روزها را ندیده­اند جذابیت اندکی دارد و… اما در عین حال فیلم­نامه سبک و ساده فیلم سبب می­شود مخاطب به سادگی با اتفاقات قصه ارتباط برقرار کند و به راحتی در پی شخصیت­های نهنگ عنبر حرکت کند. حتی بازی بد مهناز افشار و حسام نواب صفوی هم رخنه­ای در جذابیت­های مهم و ساده فیلم ایجاد نمی­کند. ایده­ها اگرچه تکراری و نخ­نما هستند و هرگز به پای قسمت اول نمی­رسند، اما زیرکی نویسندگان فیلم­نامه در پرهیز از جدی گرفتن متن و ساده پیش بردن همه چیز سبب شده فیلم درنهایت آزارنده یا خسته­کننده نباشد. ساده ساده ساده، همان چیزی که یک فیلم تجاری معمولی باید باشد.

سه / فیلم تمام اتکای خود را بر بازی و حضور گرم رضا عطاران گذاشته است. به سبک فیلم­های اوایل دهه پنجاه که تمام جذابیت­های خود را از ستاره نامدار و محبوب می­گرفتند، اینجا هم عطاران قرار است به تنهایی جای خالی همه چیز را پر کند و طرفه این که تا حدود زیادی موفق هم می­شود. عطاران که شیرینی شخصی خودش را به شخصیت جذاب ارژنگ عنبر تزریق کرده، در دومین تجربه حضور در این نقش موفق­تر از بار قبل عمل می­کند و بازی مناسب­تر و سنجیده­تری ارائه می­دهد و بدون شک این نکته یکی از دلایل اصلی موفقیت نهنگ عنبر 2 است. در کنار عطاران مهناز افشار که قرار است بار زنانه کمدی را ایجاد کند، صرفاً به تکرار حرکات و میمیک همان قسمت اول بسنده می­کند و خلاقیت چندانی در کارش دیده نمی­شود، حال این که در قسمت اول افشار با ساختارشکنی جدی در بازی خود عملاً بهترین بازیگر فیلم بود، حتی فراتر از عطاران. در کنار این دو بازیگرانی مانند حسام نواب صفوی و رضا ناجی و علی قربان­زاده هم هستند که اساساً جایی برای ابراز وجود و به چشم آمدن ندارند. همین­طور ویشکا آسایش که با تلاش بسیار موفق می­شود شخصیت تک بعدی­ای را که بازی می­کند، کمی – فقط کمی – به قواره یک شخصیت قابل اعتنا برساند. نهنگ عنبر 2 از بازی­های کمدی درخشان خالی است و این یعنی عمر کوتاه تاریخ مصرف فیلم.

چهار/ بی­هیچ تردیدی، فروش موفق فیلم­های کمدی و غیرکمدی می­تواند امیدوارکننده و گرمابخش باشد. این که سینمای ما حال بهتری داشته باشد به نفع تمام خانواده سینماست و بسیار دلچسب است، اگرچه از همان جشنواره پارسال می­شد فهمید تعداد فیلم­هایی که قرار است پرفروش باشند انگشت شمار است و حالا هم همان­ها دارند یکه تازی می­کنند. جامعه ما دچار ملال و اندوهی کهنه است و سینما می­تواند با ایجاد مجالی برای آرامش، خندیدن، خیال­پردازی و دور هم بودن خانواده دوباره به روزهای طلایی و دوران رونق خود بازگردد. اما کمدی سازها باید حواسشان جمع باشد راهی را که در اواخر دهه هشتاد رفتند تکرار نکنند. کیفیت پایین فیلم­هایی مانند همین نهنگ عنبر یا گشت ارشاد و… می­تواند به سرعت واکنش منفی مخاطبین را ایجاد کند، مگر این که کمدی­های خوش ساخت­تر، سروشکل­دارتر وخلاقانه­تری را ببینیم. سینمای ما در حال جان گرفتن دوباره است و اگر طرح­های جاری برای افزایش چشم­گیر سالن­های سینما محقق شود، شک نکنید که آفتاب درخشان موفقیت بر آبی آسمان سینمای ما خواهد تابید.

پاسخ دهید

Top